Introligatorstwo

było przez wieki rze­mio­słem jak wiele innych. Do rangi nie­za­leż­nej sztuki awan­so­wało sto­sun­kowo nie­dawno. Introligatorstwo arty­styczne zaczęło zdo­by­wać szcze­gólne uzna­nie na prze­ło­mie XIX i XX wieku a arty­styczna oprawa ksią­żek stała się wów­czas polem upra­wia­nym przez wielu zna­nych artystów.

„Trylogia” Sienkiewicza,
— arty­styczna oprawa książki z malo­wa­nym brze­giem,
Wydawnictwo i Introligatornia Artystyczna
Kurtiak i Ley w Koszalinie.

Właśnie wtedy, kiedy roz­po­częła się prze­my­słowa oprawa ksią­żek, kiedy intro­li­ga­tor­nia prze­stała być nie­za­leż­nym od dru­karni bytem. Książka tra­fiała do odbiorcy już prze­my­słowo opra­wiona, zwal­nia­jąc go z koniecz­no­ści szu­ka­nia intro­li­ga­tora, jak to wcze­śniej bywało. Wygoda oczywista.

Edycja polsko-niemiecka Sonetów H. Heinego
— arty­styczna oprawa książki z malo­wa­nym brze­giem,
Wydawnictwo i Introligatornia Artystyczna
Kurtiak i Ley w Koszalinie.

Książka arty­styczna

Ta dobro­wol­ność wyboru, że nie trzeba już zle­cać intro­li­ga­to­rowi oprawy, stała się para­dok­sal­nie moto­rem naj­więk­szego roz­kwitu arty­stycz­nej oprawy ksią­żek! Kiedy prze­my­słowy zalew książki zde­mo­kra­ty­zo­wał ją na dobre, poja­wiła się w opo­zy­cji książka arty­styczna, eli­tarna, nume­ro­wana jakby chciała ochro­nić swój dawny ary­sto­kra­tyczny rodo­wód. Każda biblio­teka domowa czy też biblio­teka gabi­ne­towa, posia­da­jąca sza­nu­ją­cych się wła­ści­cieli, musiała mieć w swo­ich księ­go­zbio­rach eks­klu­zywne książki arty­styczne. To stało się modą wśród wykształ­co­nych warstw społeczeństwa.

Oprawa arty­styczna

Wywołało to zapo­trze­bo­wa­nie na intro­li­ga­tor­stwo arty­styczne. Nastąpiła spe­cja­li­za­cja. Introligatornia arty­styczna wyko­ny­wała eks­klu­zywne oprawy arty­styczne, nato­miast tra­dy­cyjna intro­li­ga­tor­nia reali­zo­wała zwy­kłe i nakła­dowe zle­ce­nia. Oprawa arty­styczna zyskała nową tożsamość.

Oprawa arty­styczna uni­ka­towa Dzieł zebra­nych St. Wyspiańskiego

Introligatorstwo arty­styczne

w Polsce nie roz­wi­nęło zbyt­nio skrzy­deł. Wiele przed­wo­jen­nych opraw było dobrze wyko­na­nych tech­nicz­nie. Jednak w zde­cy­do­wa­nej więk­szo­ści pod wzglę­dem arty­stycz­nym nie były nad­zwy­czaj­nie nowa­tor­skie. Po woj­nie sztuka intro­li­ga­tor­ska zamarła nie­mal cał­ko­wi­cie. Istniały warsz­taty, spół­dziel­nie, w któ­rych wyko­ny­wano galan­te­rię intro­li­ga­tor­ską i oprawy ksią­żek, ale w dal­szym ciągu było to naj­wy­żej tylko porządne rze­mio­sło. W końcu i to wymarło, pozba­wione dopływu adep­tów, co z kolei było kon­se­kwen­cją dra­stycz­nego upadku szkol­nic­twa w zawo­dzie intro­li­ga­tora. Klientela też była mocno spauperyzowana.

Introligatornia arty­styczna i szkoła introligatorstwa

Kiedy po zmia­nach ustro­jo­wych powstała w Koszalinie zało­żona przez Urszulę Kurtiak i Edwarda Ley‘a Introligatornia Artystyczna, Fundacja Ochrony Książki i Szkoła Introligatorstwa Artystycznego „Legatoria Artificiosa” intro­li­ga­tor­stwo arty­styczne w Polsce zostało pod­nie­sione do nie­spo­ty­ka­nego dotych­czas poziomu. Koszalińska szkoła wykształ­ciła wielu arty­stów książki a Wydawnictwo Artystyczne wyty­czyło wiele nowych tren­dów w tej dzie­dzi­nie sztuki. Galeria zdjęć z naszej pra­cowni Dzięki temu zre­kon­stru­owano zawód intro­li­ga­tora arty­sty i zbu­do­wano rynek książki arty­stycz­nej w Polsce. Fundacja Ochrony Książki została prze­kształ­cona póź­niej w Wydawnictwo Artystyczne Kurtiak i Ley.

J. D. Fülck Nowe ogrody — arty­styczna oprawa książki z malo­wa­nym brze­giem,
Wydawnictwo i Introligatornia Artystyczna
Kurtiak i Ley w Koszalinie.

Urszula Kurtiak i Edward Ley